Sırayla üç kişi: işi fiilen yapan kişi, onun amiri, ve o verinin çıktısını tüketen kişi. Üçü size farklı bir hikâye anlatır ve gerçek genellikle birincisindedir.
Amir süreci nasıl olması gerektiği gibi anlatır. Uygulayan kişi nasıl yürüdüğünü gösterir. Aradaki fark, yazacağınız yazılımın gerçek gereksinim listesidir.
Veriyi tüketen kişi ise genelde unutulur. Raporu okuyan finans müdürü ekranı hiç görmez ama sistemin ürettiği verinin şeklini o belirler.
Bir üretim firmasında önce amirle konuşmuştum ve bana temiz, mantıklı bir akış anlatmıştı: sipariş gelir, planlama yapılır, üretime aktarılır. Sahaya indiğimde gerçek akış farklıydı — planlamacı üç ayrı telefon hattından bilgi topluyor, Excel'i WhatsApp'tan gelen fotoğraflarla güncelliyordu. Amir bunu bilmiyordu çünkü kimse ona anlatmamıştı, o da sormamıştı.
Şimdi sırayı hep tersine çeviriyorum: önce uygulayan kişi, sonra amir. Amirle önce konuşursanız zihninizde "doğru" bir akış oluşuyor ve sahada gördüğünüz sapmaları istemsizce o çerçeveye sığdırmaya çalışıyorsunuz.